भारतात आज अन्योन्यसक्रिय वस्तूंचे अनेक नवे उपयोक्ते होऊ घातले आहेत.

पारंपरिक गणपतीचा रंग हा प्रामुख्याने लाल आहे.

१९८४ साली अरुण साधू लिखित आणि जब्बार पटेल दिग्दर्शित ‘पडघम’ नाटकाच्या रेकॉर्डिगसाठी वरळीच्या ‘रेडिओजेम्स’ स्टुडिओत संगीत दिग्दर्शक आनंद मोडक यांच्याबरोबर मी पहिलं पाऊल टाकलं.

विविध प्रकारच्या मत्स्यांची कायम रेलचेल असायची मांजरेकरांकडे. मग भरल्या पोटी भजन रंगणारच!

परमार्थाच्या मार्गावर खऱ्या अर्थानं ज्यानं पहिलं पाऊल टाकलं त्या पावलामागे खरी कळकळ होती. परमात्मप्राप्तीची खरी आस होती. भले ती क्षीण असेल. जे होतं ते अत्यंत आत्मिक होतं.

सामान्य साधकापासून तपस्व्यापर्यंत ; प्रत्येकाच्याच वाटय़ाला भगवंताला दूर ठेवणारा ‘घूँघट’ येतोच योतो. तो ‘घूँघट’ ओळखता येणं आणि तो दूर करता येणं सोपं नाही. त्यासाठीचा उपाय आणि परमार्थाचा खराखुरा शुद्ध मार्ग श्रीसद्गुरूच दाखवतात आणि त्या वाटेवरून चालूनही घेतात. कबीरजी म्हणूनच म्हणतात.. गुरुबीन कौन बतावै बाट! अत्यंत प्रसिद्ध असं हे भजन आहे. जीवन कसं आहे? या भजनात ते सांगतात-

कबीरांचं भजन आपण पाहात आहोत, साधो सो सतगुरु मोहिं भावै! सद्गुरू मला जी उपासना देतात त्यात ते स्वत: रममाण असतात. भौतिकाच्या ओढीतून मला बाहेर काढतात आणि त्यांच्या चित्तातही भौतिकाचा सूक्ष्मसा तरंगदेखील नसतो. कबीरजी म्हणतात, ‘‘मेले जाय न महंत कहावै, पूजा भेंट न लावै।’’ स्वतला महंत म्हणवून घेत ते जत्रा भरवत नाहीत. स्वतचं स्तोम माजवत नाहीत की उदोउदो करीत नाहीत.

जीवन म्हणजे एक स्वप्न आहे. त्यात सद्गुरुचा अनुग्रह हा खरा दृष्टांत आहे. हाच स्वप्नदृष्टांत! गाढ झोपी गेलेल्याला हातानं गदगदा हलवून जागं करावं लागतं ना? तसा अनुग्रह म्हणजे झोपी गेलेल्याला जागं करणारा स्पर्श आहे!

भक्तांच्या छोटय़ा छोटय़ा इच्छा महाराज पूर्ण करतात पण त्यांच्या एकमात्र इच्छेबाबत आपण किती जागरूक असतो? निरिच्छ अशा सद्गुरूंनाही एक इच्छा असतेच. श्रीगोंदवलेकर महाराज म्हणाले, ‘‘मंदिराबाहेरचा भिकारी कसा आशेनं आणि लाचारीनं येणाऱ्याजाणाऱ्या प्रत्येकाकडे पाहात असतो की हा तरी मला पैसा देईल.

आपण कबीरांचे काही दोहे पाहिले, काही भजनं पाहिली, आता पाहात आहोत ती रमैनी. कबीरांचा सर्वात प्रमाण ग्रंथ आहे ‘बीजक’. बीजक म्हणजे गुप्त आत्मतत्त्वाचं बीज प्रकट करणारा ग्रंथ! त्याची ११ प्रकरणं आहेत आणि त्यातलं पहिलं प्रकरण आहे रमैनी.

अपने मरने की खबर न जाना, असं विचारताना कबीरांचा हेतू हा आहे की, मृत्यूनंतर उपयोगी पडेल याच हेतूनं केवळ दान आणि पुण्य करणारे जगताना स्वतच्या ‘आनंदा’साठी स्वार्थानं दुसऱ्यांची लुबाडणूकही करतात आणि पापही बेलाशक करतात! मंदिरं उभारण्यासाठी मोठय़ा देणग्या देऊन ‘पुण्य’ साठवणारे उद्योगपती आपल्या भरभराटीसाठी ‘पापकृत्यं’ही करीत नाहीत का? मग पाप आणि लुटमारीचं फळ भोगण्यासाठी जसं जन्मावं लागतंच त्याचप्रमाणे दान आणि पुण्याचं फळ

कबीरजी या रमैनीत म्हणतात, चारि वेद ब्रम्है निज ठाना। मुकुति का मर्म उनहुँ नहिं जाना।।३।। दान पुन्य उन्ह बहुत बखाना। अपने मरन की खबरि न जाना।।४।। चारही वेद स्थापणाऱ्या ब्रह्माजींनाही मुक्तीचं मर्म माहीत नव्हतं.

कबीरांची जी रमैनी आपण पाहिली तिचा शेवट नामतत्त्वाचं गहन गंभीर रूप सांगून होतो. रमैनीच्या सुरुवातीला मुक्तीचं स्वरूप पढत पंडितांना विचारलं. वेदाचं शाब्दिक ज्ञान सांगू नका, असंही बजावलं. त्याच्या पुष्टीसाठी, वेद स्थापित करणाऱ्या ब्रह्माजींनाही मुक्तीचं मर्म माहीत नाही, हे ठासून सांगितलं.

ज्ञान आचरणात किती उतरलं, हे विचारून कबीरजी मुक्तीचाच मार्ग दाखवत आहेत. जोवर अज्ञान आहे तोवर बंधन आहे. जोवर जगणं अज्ञानाचं आहे तोवर मुक्ती कसली? जेव्हा आचरणात ज्ञान येईल तेव्हाच भ्रमाची बंधनं संपतील. तेव्हाच जगण्यातच मुक्ती गवसेल.

जगत असताना जगाच्या आसक्तीत न जगता, जगाविषयीचा मोह आणि भ्रम यांचं ओझं घेऊन न जगता आत्मतृप्तीनं जगता येणं, हीच मुक्ती आहे. ही स्थिती सद्गुरुशिवाय प्राप्त होणं आणि टिकणं केवळ अशक्य.

हमन है इश्क मस्ताना, हमन को होशियारी क्या। रहें आजाद या जग में, हमें दुनिया से यारी क्या ।। आत्मतृप्ताची स्थिती कबीर सांगत आहेत. परमेश्वराच्या प्रेमात जो आकंठ बुडाला आहे त्याला कशाचा होश असेल?

हमन है इश्क मस्ताना, हमन को होशियारी क्या! प्रेमात मी मस्त झालो आहे, बुडून गेलो आहे आता मला होशियारी कुठली? जो प्रेमात आकंठ बुडाला आहे त्याला कसला होश असणार? जिथे प्रेम आहे तिथे होशियारी नाही.

या स्थूल आणि दृश्य भौतिक जगातला प्रेमाचा मार्गही सोपा नाही. मीर ‘अनीस’ यांचा शेर आहे, ‘अनीस’ आसां नहीं आबाद करना घर मोहब्बत का। ये उनका काम है जो ज़िन्दगी बर्बाद करते हैं।। स्वतची पर्वा न करणाराच प्रेम करू शकतो. होशियारी सोडणाराच प्रेम करू शकतो.

जगणं स्वअर्पित आहे तो स्वतपुरतं जगत असतो. जगणं समर्पित आहे तो ज्याला ते समर्पित आहे त्याच्याचसाठी जगत असतो. जो परमात्म्याच्याच प्रेमात जगत आहे तो एकरसात, एका लयीतच जगेल. ती लय, तो रस आहे प्रेमाचा. त्यात एका क्षणाचाही खंड पडणार नाही. क्षणाचीही उसंत नाही.

आपल्या जगण्यात आपल्याला निश्चिंती हवी असते. आयुष्य चिंतामुक्त, सुखाचं सरावं आणि निर्भयतेनं या जगात आपल्याला वावरता यावं, ही आपली खरी ओढ असते. संत आणि सत्पुरुष आपल्याला तसे जगताना दिसतात.

एक पाश्चात्य साधक आणि श्रीनिसर्गदत्त महाराज यांच्यातला संवाद आपण पाहात आहोत. मुद्दा सुरू आहे तो, त्यांच्यात आणि आपल्यात काय फरक आहे हा. महाराज म्हणतात, फरक काहीच नाही. फरक असल्याची तुम्ही कल्पना करता म्हणून ज्ञानी लोकांच्या शोधासाठी इकडे तिकडे भटकता.

सत्यमार्गदर्शक, साक्षात्कारी सत्पुरुषात आणि आपल्यात काय फरक आहे, त्याचं उत्तर निसर्गदत्त महाराज सहजपणे देतात. ते म्हणतात, ‘‘माझ्यात आणि तुमच्यात मला काहीच भेद दिसत नाही.

निसर्गदत्त महाराज यांचा जो संवाद आपण पाहिला त्यामागचा हेतू काय? तर जो सत्यमार्गदर्शक आहे, साक्षात्कारी सत्पुरुष आहे त्याच्यात आणि आपल्यात काय फरक असतो, कोणता भेद असतो, ते स्पष्ट व्हावं. आपलं जीवन हे प्रवाहाप्रमाणे वाहात आहे. लहानपणापासून आतापर्यंत आणि त्यापुढेही अनेक …

आज जीवनातील ताणतणावांत आध्यात्मिक विचार मनाला बरेचदा शांतीचा अनुभव देतात. आपली जिथे श्रद्धा आहे अशा स्थानी नतमस्तक होतानाही आपल्याला काही प्रमाणात निश्चिंतीचा अनुभव येतो. पण त्याचबरोबर या क्षेत्रातही स्वार्थ, संकुचित वृत्ती, किर्तीचा मोह अशा गोष्टींमध्येही वाढ होत आहे.

आद्य शंकराचार्य यांनी अखेरच्या दिवसांत शिष्यांना एक संदेश दिला. ते म्हणाले, ‘एकच ब्रह्म आपल्या आत्मसामर्थ्यांने नानात्व धारण करते. याकरिता त्या शुद्ध, बुद्ध, मुक्त सच्चिदानंद स्वरुपाची उपासना सर्वानी करावी. परंतु हे जे नानात्व दिसते त्यातूनच या सृष्टीचे वैविध्य स्पष्ट होते.

हा पूर्ण नव्हे अर्धविराम आहे. याचाच अर्थ हे सदर संपवतानाच उद्यापासून सुरू होणाऱ्या नव्या सदराची ही प्रस्तावना आहे. हे सदर असेल श्रीब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराज यांच्या बोधाचा मागोवा घेणारं.

आपण माणूस म्हणून कसे जन्माला आलो, असा प्रश्न मनात डोकावला तर त्याचं उत्तर माणूस शोधू लागतो. त्यातून पुढे येतो तो ८४ लक्ष योनींचा सिद्धांत. ८४ लक्ष योनीतून जीव फिरत असतो आणि या जन्म-मृत्यूच्या अविरत चक्रातून सुटण्यासाठीची संधी म्हणून त्याला मनुष्यजन्म लाभतो, असं पुराणांतरी सांगि

मेष : तुमच्या उत्साही स्वभावाला अनुसरून अनेक गोष्टी नवीन वर्षांत तुम्हाला कराव्याशा वाटतील.

तोरणामुळे घरच्या सजावटीची शोभा वाढते.

Two Indians, who were among the 363 brought back from Abu Dhabi and Dubai via special Air India flights that landed in Kerala on Thursday, have tested positive for the COVID-19 virus, the state...

DNREC, Abbott’s Mill Nature Center, and the Nanticoke Watershed Alliance will host free presentations in Laurel on saving the monarch butterfly, gardening for butterflies, and the importance of clean water.

The Source Water Assessment Plan (SWAP) Subcommittee of the Source Water Assessment and Protection Program will meet from 10 a.m. to noon, Thursday, Feb. 20, in the Training Room of Tidewater Utilities located at 1100 South Little Creek Road, Dover, DE 19901.

Six special programs held in celebration of National Women’s History Month.

Delaware’s Advisory Council on Wildlife and Freshwater Fish will meet at 7 p.m. Tuesday, Feb. 25 in the DNREC Auditorium, 89 Kings Highway, Dover, DE 19901.

LEWES – The Point at Cape Henlopen State Park, including a stretch of ocean beach and dunes, and a half-mile along the bay shoreline, will close Sunday, March 1, for the benefit of threatened and endangered beachnesters and migratory shorebirds, including red knot, piping plovers, oystercatchers, least terns, and other species. The Point’s nesting habitat […]

Sanford School senior to advance to National Finals in Washington, DC Smyrna, Del. (February 26, 2020) – From a field of 15 Delaware high school students, Camille Decker, a senior from Sanford School, earned the title of 2020 Poetry Out Loud Delaware State Champion at the state finals held in Smyrna, Del. on Feb. 25. […]

DOVER, Del.– DNREC’s Division of Air Quality and industry partners will host Air Permitting Basics training workshops at 8 a.m., Wednesday, March 18, at DNREC’s Lukens Drive office, 391 Lukens Drive, New Castle, DE 19720, and again at 8 a.m., Thursday, March 26, in the DNREC Auditorium, 89 Kings Highway, Dover, DE 19901. Topics to be covered include an overview of DNREC’s Division of Air Quality and air permitting basics – with examples presented at the workshops for generators and boilers. Certificates for professional development hours will be available for those attending. Seating is limited and pre-registration is required. To register, and for more information, please visit https://dnrec.alpha.delaware.gov/air/permitting-basics/.

DNREC’s Polly Drummond Hill Yard Waste site in New Castle County will close for the season on Friday, Feb. 28, 2020. Normally, the site closes earlier – at the end of January – but due to mild weather, DNREC extended the site’s operation into 2020 to accommodate yard waste activities. Area residents who wish to recycle their yard waste while the Polly Drummond Hill Road site is closed have other options for yard waste disposal.

To help achieve public compliance with laws and regulations, officers from Feb. 17-23 made 1,376 public contacts and responded to 53 complaints.

The dam and associated fishing access areas at Records Pond in Laurel will be closed to public use during reconstruction of the dam beginning March 2.

STANTON (March 2, 2020) – Delaware Division of Public Health (DPH) Director Dr. Karyl Rattay announced at a press conference today that DPH has two Patients Under Investigation (PUIs) for coronavirus disease in Kent County, who had traveled to a country under a travel alert. Three previous PUIs were tested and all came back negative. […]

To help achieve public compliance with laws and regulations, officers from Feb. 24 - March 1 made 1,812 public contacts and responded to 34 complaints.

Program tells the story of an African American girl from New Castle, Del. who was kidnapped and taken to Maryland to be sold into slavery.

Anglers eager to learn what fish are available to catch within or offshore Delaware, including size and quantity possession limits, will welcome the 2020 Delaware Fishing Guide. The new fishing guide is free from DNREC’s Division of Fish & Wildlife online, at licensing agents statewide, and at DNREC’s license office at 89 Kings Highway, Dover, DE 19901.

Join Lt. Governor Bethany Hall-Long, Dr. Karyl Ratty, Director of the Delaware Division of Public Health, and Dr. Kara Odom Walker, Secretary of the Department of Health and Social Services  for a live coronavirus disease discussion on hygiene and at-risk populations at 11:45am from the State Health Operations Center You can also watch the live […]

To help achieve public compliance with laws and regulations, officers from March 2-8 made 1,351 public contacts and responded to 49 complaints.

SMYRNA (March 14, 2020) – The Delaware Division of Public Health (DPH) is announcing two more presumptive positive cases of coronavirus disease 2019 (COVID-19), bringing the total number of cases to six. The two individuals are associated with the University of Delaware community, and are linked to the initial presumptive positive cases. The individuals are […]

The Delaware Department of Transportation (DelDOT) continues to review operational needs while keeping the health and safety of our employees and customers in mind. Effective Tuesday, March 17, 2020 at 6:00pm, the Biden Welcome Center on I-95 in Newark will temporarily close to the public as efforts continue to limit crowds from gathering in response […]

DOVER (March 18, 2020) – The Delaware Division of Public Health (DPH) is providing an update on the number of positive cases of coronavirus disease 2019 (COVID-19) reported in the state. There have been 26 total laboratory-confirmed cases in all three counties in the state since March 11. This includes nine additional cases since yesterday. […]

DOVER (March 19, 2020) – The Delaware Division of Public Health (DPH) is providing an update on the number of positive cases of coronavirus disease 2019 (COVID-19) reported in the state. There have been 30 total laboratory-confirmed cases in the state since March 11. This includes four additional cases since yesterday. Of the Delawareans diagnosed […]